بهترین معلم ، آخرین اشتباه ماست

استرس به شرايطي گفته مي شود كه فرد در محيط كار با آن روبرو مي شود واين شرايط با ظرفيتها و امكانات كنوني وي هماهنگي ندارد واو را دچار عدم تعادل ، تعارض وكشمكش هاي دروني مي كند .

در جهان امروز استرس مسئله بزرگي بشمار مي رود . گفته شده كه 75% بيماريهاي بدني با استرس ارتباط دارند ويكي از عوامل موثر در بيماريهاي قلبي و سرطان كه دو عامل مهم مرگ ومير در جهان شناخته شده اند مي باشد به نظر مي رسد كه  استرس در بسياري از ناخشنوديها، بي قراريهاو دلسرديها نقش داشته باشد از سوي ديگر افزايش بيماريهاي قلبي – عروقي وسرطان ، مي گساري واعتياد به مواد مخدر ، با شهر نشيني افزايش تنش وبرخورد با موقعيت هاي تنش زا پيوندي ناگسستني دارد ودر نتيجه آنها تعادل پويايي ارگانيزم وسازگاري آن با محيط خارجي مختل مي گردد . ازاين رو در سالهاي اخير توجه به منابع استرس وراهبردهاي مقابله با آن در گروههاي مختلف بويژه در مبتلايان به بيماريها ومشكلات رواني وعضوي گوناگون ، مبتلايان به اختلال وسواسي – فكري جانبازان قطع نخاعي افسرده ، قطع عضو مبتلا به درد اندام شبح وار خانواد هاي داراي كودك عقب مانده ذهني ،مراقبين بيماران اسكيزوفرني بسيار مورد توجه وبررسي قرار گرفته است . اين بررسي ها نشان داده اند كه بكار گرفتن راهبرد هاي مقابله اي موثر نقش مهمي در كاهش استرس وارده براين گروهها داشته است .

توجه به رويداد هاي استرس آميز رويداد هاي زندگي به دهه 1930 برمي گردد كه در آن ( مه ير ) بهره گيري از پرونده شخصي وتاريخچه پزشكي را در تشخيص پزشكي پيشنهاد كرد .« دو هنت وهمكاران» در سال 1949 و               « وهولمز »مقياس درجه بندي سازگاري مجدد اجتماعي را پديد آوردند كه بعنوان يك مقياس ارزيابي رويداد هاي استرس زاي زندگي به شكل گسترده اي در دهه 1970 بكار برده شده است . از سوي ديگر بررسي ها نشان داده اند كه ميان نظام ارزشي وسلامت رواني همبستگي بالايي وجود دارد  واين امر نشان دهنده تاثير نظام ارزشي وعقيدتي در تعيين سبك زندگي است «ريچارد ز»در 1990 دريافت كرد كه افراد مذهبي احساس مي كنند زندگي هدفمند ورضايت بخش است .« دونكن »باور داشت كه دانشجويان مذهبي كمتر از جدايي عاطفي از والدين رنج مي برند زيرا باور دارند كه منبع قدرتمند ولايزالي حامي آنها مي باشد واز اين رو آ سانتر مي توانند خانه را ترك كنند  افراد مذهبي ارتباط با خدا را بعنوان منبعي حمايتي تلقي مي كنند .

 رفتارهاي مذهبي ارزش مثبتي در معني دار جلوه دادن زندگي دارند . رفتارهايي مانند عبادت زيارت وتوكل به خداوند مي تواند از راه ايجاد اميد ونگرشهاي مثبت به زندگي آرامش دروني را درفرد بدنبال داشته باشد .

 باور به اينكه خدايي هست كه موقعيت ها را كنترل مي كند ودر هنگام گرفتاري انسان  را ياري مي دهد اضطراب ونگراني را كاهش مي دهد ، بشكلي كه افراد مومن ارتباط با خدا را مانند ارتباط با يك دوست بسيار صميمي بيان مي كنند و باور دارند كه اتكا ء وتوسل به خداوند بعنوان يك شيوه مقابله اي موثر كمك زيادي در كنترل موقعيتها  ورخداد هاي ناگوار  مي نمايئد .

يكي از راهبردهاي مقابله اي كه در بررسي هاي  سالهاي اخير مورد توجه بوده است داشتن نگرشهاي ديني و باور هاي مذهبي و بكارگيري راهبرد هاي مقابله اي  مذهبي است .

 داشتن نگرش مذهبي وباورهاي ديني نقش موثري در كاهش ميزان اضطراب ، افسردگي وتامين سلامت رواني دارد .

با توجه به اينكه توكل نيز بخشي از مذهبي بودن فرد را تشكيل مي دهد بنابراين توكل يك توصيه ، اعتقاد ، ايمان و رفتار اسلامي است ودر قرآن كريم ، نهج البلاغه و توسط علما دين وحكما اسلامي بسيار مورد تاكيد قرار گرفته است .

«توكل » واگذاري كار است به كسي كه اعتماد كامل به او وجود دارد ، همچنين دلبستگي واعتماد كامل به پروردگار واعتماد به حق است وگسستن از غير حق تسليم است به آنچه خدا خواهد «عماد ايمان ومحل اخلاص است » وآن در جهت كمالي كه حال حضرت رسول است .

با اتكال به حضرت حق ، شيوه درست زيستن را بكار گيريم تا درگير عوامل تنش زا واسترس آميز زندگي نشويم .

كارشناس روانشناسي باليني

حورا كيخسروي

آبانماه 1390